Adrian C. Louis hè un indianu paiute, ma chì hè campatu monda in a riserva di i Sioux di Pine Ridge, in u Dakota di u Sud. Prufissori à l’università di a riserva, fù dinò ridattori di u Lakota Times, ed hè ben sicura unu scrittori di a causa indiana. Menu cunnisciutu forsa chè Sherman Alexie, hà prudottu puri nanzi ad iddu certi libra chì sò maraviddi, è ch’ani pirmissu à u so scrittu di varcà i fruntieri. Incù u so rumanzu « Skins » (« Colère Sioux » in francesu), sciutu à i Stati Uniti in 1995, fù a prima volta chì no lighjistimu un libru chì piddaia ‘ssu versu quì di a risa è di a dissacralizazioni di a Stodia è di l’identità di i minurità amerindiani. Micca vittimismu ind’è Louis, micca prigantuli passatisti, è nemmancu nisciun sinemà o fulcloru annant’à ciò ch’idda saria a vera cultura di i so simuli.
U parsunaghju cintrali di « Skins », Rudy, hè un fliccu tribali chì s’hè infangatu in ciò chì l’autori chjama « a zona d’umbra » di a cultura indiana. Ziteddu, s’hè fattu mursicà i cudda da un ragnu mentri ch’iddu era à i gabinetti, è dipoi temi d’essa impussissitu da un dimoniu chjamatu Iktomi, unu spezia di Fuddettu à usu indianu. Veni à dì monda più viziosu quantunca. Anzianu di u Vietnam, Rudy strascina dinò a so gattiva cuscenza d’avè sirvutu contr’à un populu chì, cunfruntatu à a forza ceca di a putenza americana, ùn l’era tantu stranieri : « In 1969, t’avia diciott’anni, ed era u so travaddu di tumbà à l’aienti, ancu sì l’aienti in quistioni ùn pariani tantu diffarenti di l’Indiani d’America. Erani in guerra contr’à l’America chì u pagaia, à iddu, pà sfassà da a carta ‘ss’aienti chì difindiani a so tarra ». Viulenti quand’iddu li codda u so quartu ‘ll’ora, capaci à l’occasioni di truncà i vinochja di dui dilinquenti cù una batta di baseball, dinò assititu di sessu è adulteriu, ben chè à a limita di l’imputenza, Rudy hè puri ‘ssu parsunaghju d’una strema lucidità chì permetti d’avvicinità i rialità di a so riserva puzzica. In rivolta malgradu a so cundizioni di fliccu brutali, si trasfurmarà, à pocu à pocu – influinzatu da Iktomi ? – in u « guerrieru vindicadori » aspittatu da i soi.
Hè dinò affiancatu, pà u bè è u mali, d’un frateddu maiori, Mogie, vastatu in tuttu da l’alcollu è a disuccupazioni. Mogie ironicu è sfacciatu, duvintatu una cruci, ma chì fù un tippu bè nanzi d’abbuchjassi l’anni di guerra à u Vietnam, è subratuttu nanzi di lacassi richjappà da tutti i svianzi di a riserva. D’altrondi, si pudaria chì u veru ribeddu fussi iddu, è chì a so collara avissi cuntaminatu à Rudy. Una collara chì porta i stigmati di a disintigrazioni d’un populu, di a disfatta luntana ma cussì prisenti di Wounded Knee, di l’acculturazioni ridicula, è chì traspira a suffrenza è l’addisperu d’un « ghettò di i pianuri ». Alcullismu, droga, dilinquenza gratisi, viulenzi contr’à i donni sò cussì duvintati u solitu lottu d’un populu chì hà persu a so virilità, a so dignità, è chì si vasta com’è d’altri populi in una mistica senza embiu è paradussali, à cavaddu trà un tradiziunalismu imbicilu è a ricirca d’un’ integrazioni illusoria à u mondu di i vincidori : « Quandu ci hè a festa naziunali, i Peddi Russi sò ritti à mani à l’alba, pà drizzà a bandera americana subra à i so casi misareddi. L’America bianca ùn si figura manc’appena di chì manera scimita l’Indiani sò patriotti ».
Eccu, era l’ultima cronica. Un bellu viaghju literariu di dui anni è mezu ghjunghji à u so termini. È ci piacia, à l’ultimu arrestu di ‘ssi pirigrinazioni, cussì imprubabili chè piacenti, di lacavvi cù Adrian C. Louis, un frateddu di sangu.


