lundi 30 mai 2011

Di a Guerra Civili americana

Hè d’avè lettu in un ghjurnali cuncurrenti una nota annant’à u libru di Farid Ameur, « La Guerre de Sécession / Images d’une Amérique déchirée » (François Bourin Editeur), chì ci hà fattu cummandà st’antulugia di futtugraffii liati à a Guerra Civili americana. L’autori hè un ghjovanu duttori in Istoria, chì si hè spicializatu annant’à l’America, è u riassuntu storicu ch’iddu pruponi, accant’à i ritratti imprissiunanti di a guerra, hè di i più boni è di i più chjari. Degnu di i spicialisti americani di l’affari. Cussì a so analisa di ‘ssu cunflittu « fundatori » pà i Stati Uniti muderni ci pari ghjusta : « Hè a spirienza macabra di a guerra civili, è micca i cumbatti parsiguitati in favori di l’indipindenza, chì hà custituitu l’Americani di tutti l’origini in un populu adunitu. […] Cunsacrendu par mai l’unità di a nazioni americana, u cunflittu hà significatu à modu dicisivu una siconda nascita ».

Ci hè quantunca una piccula umissioni sutt’à a piuma di Farid Ameur, quand’idda hè pricisata chì a Guerra di Secessioni (appellazioni più francesa chè americana) fù u primu cunflittu ad essa statu futtugraffiatu. Certu, in i prupurzioni è u rialismu chì no scuprimu in ‘ssu libru, l’affirmazioni saria guasgi vera. Ma i ritratti anonimi funi ghjà rializati in 1847 mentri a guerra Americanò-Messicana. Ed hè subratuttu mentri a Guerra di Crimea, da 1853 à 1856, chì i primi « reporter » ufficiali, trà qualissi l’Ungaresu Carol Szathmari o l’Inglesu Roger Fenton, funi mandati pà ritrattà un cunflittu. Pà u più musciaiani i siti di i cumbatti, bioti d’aienti, o allora l’armati sticchiti, in una spezia di missa in scena liata tandu à a durata di a presa di vista, o di parata militara un pocu rumantica, suvitendu i gusti di l’ebica.

Ma l’iscinziali ùn hè quì. Prima d’essa un libru di Storia – ciò chì no rigrittemu un pocu – st’opara di Farid Ameur hè nanzi à tuttu un caleduscopu di ritratti cumuventi. Da i preliminarii di a guerra sin’à a so risuluzioni, cù a capitulazioni di Lee è l’assassiniu di Lincoln, a guerra ci hè musciata à traversu à l’imagini d’una forza mai vista sin’à quì. Ben sicura, ritruvemu i ritratti abituali di i capizzoni, o di l’attori cunnisciuti : Lincoln è u so sguardu  di stantarolu, Jefferson Davis chì li risimbiaia com’è un frateddu, u scemu di John Brown, chì accesi u cunflittu cù i so vituperii à u Kansas, Harriet Beecher-Stowe, chì scrivisti u famosu « Uncle Tom’s Cabin », è chì cumparisci quì com’è una vichjetta inuffensiva, i generali Sherman, Grant o Beauregard, presi in a so piena verità, barbuti, malmissi, sfiuccati nant’à u campu di battaglia… Ma vidimu dinò – è quissa, hè vera, pà a prima volta – l’orrori di l’affruntamenti, i morti alibrati dopu à i scempii di Gettysburg, o d’Antietam, a battaglia chì vidisti u ghjornu u più sanguinosu di a Storia americana, cù 25 000 morti in una sola ghjurnata…

I ritratti dinò di l’assassinii di Lincoln, presi mentri a ditinzioni, indu i vidimu abbaraculati è immanittati, sò imprissiunanti. Firmemu stumacati faccia à a sumidda di u bancalaru Edmund Spangler cù l’attori cuntempuraneu Sean Penn, ciò chì dà una diminsioni surrialista à u so ritrattu, chì guasgi si cridaria ch’iddu esci da un filmu. A fottò di David Herold, ghjovanu spiziali chì finisti appiccatu cù trè altri cunghjurati, pussedi dinò una diminsioni patetica difficiuli à spiigà. Fendu i ricirchi annant’ad iddu, emu imparatu chì Gore Vidal, l’autori sfacciatu di Caligula, avia rumanzatu a so vita in un libru annant’à Lincoln. Toccu anch’iddu da u fascinu misteriosu di ‘ssu ritrattu ?

In illustrazioni : u cunghjuratu (?) Edmund Spangler, chì s'abbuchjò 5 anni di bagnu pà avè participatu à l'assassiniu d'Abraham Lincoln in 1865.
                                                                               

lundi 23 mai 2011

CAPES corsu : da u statu à u drittu

I minacci ricenti di chjuditura di u CAPES di lingua corsa, ma dinò di l’altri lingui rigiunali, facini o mancu vultà à u primu pianu i prublematichi sinsibuli liati à u insignamentu di u corsu. Certu, è dopu chì l’accademii cuncirnati si sighini mossi, pari chì u ministeru avissi rinculatu, è chì pà u 2012 i posti à i diffarenti cuncursi fussini mantinuti. Ma puri, ‘ssa scutussata in darru ùn hè vinuta. È i raghjoni invucati di l’ecunumii à fà ùn ci cunvenini. D’altrondi, in un articulu di Corse-Matin di u 19 di maghju, lighjiamu chì i lingui rigiunali raprisintaiani solu 0,3 % di u bilanciu finanzieri di l’Educazioni Naziunali. Ci sarani l’abissi più maiori à tappà...

Ben intesa, un argumentu chì pudaria andà in u sensu di ‘ssa rimissa in quistioni di u CAPES, o mancu pà a lingua corsa, saria di dì chì dipoi parichji annati si formani troppu insignanti senz’ ori, chì u intaressu di l’elevi pà a materia hè in traccia di calà,  è chì di più in più pari evidenti di spianà, in ugni stabilimentu, i dutazioni urarii di u corsu, è quissa à prò d’altri materii più « siguitati ». Faccia à st’argumenti, stu « principiu di rialità » vurriamu dì, hè vera ch’idda pari difficiuli di scumbatta. Di più, sapendu chì pulitica hè oghji assumata da u Statu in materia di supprissioni di posti pà tutti i disciplini, sapendu a situazioni generali di crisa ecunomica, comu ùn accittà micca di veda una forma di logica, di cuntribuzioni sulidaria à u dannu cumunu, in ‘ssu sacrifiziu di i 0,3 % evucati più in sù ? Guasgi si pudaria ancu parlà, infini, di « nurmalizazioni » pà st’insignamenti strani à spissu cunsidarati com’è sicundarii o facultativi…

Ma hè bè par quissa chì, ghjustappuntu, ci pari à no chì l’argumenti sighini di i più inghjusti, par ùn di micca chì no i vidimu carchi à falsità. A missa trà parentesi di u CAPES di corsu ùn saria mancu appena u risultatu di i mancanzi liati à a materia, saria u sboccu calculatu, frettu è pragmaticu, d’una pulitica di marginalizazioni chì hà accumpagnatu ‘ssa figliera dipoi a so criazioni. È saria dinò a trista illustrazioni d’una forma d’ustilità chì i prufissori di corsu poni risenta da a parti di a so iirarchia alta, è ancu dimula in certi stabilimenti. U corsu à a scola hè vistu in verità da u puteri com’è un insignamentu cuncessu, ma mal vulinteri, un insignamentu àlibi ch’ùn s’aspetta chè di vedalu spariscia da par iddu, una rimundula lampata cù disdegnu, chì cundanna i prufissori à una manera di clandistinità in i so propii stabilimenti, è chì ancu i metti in manu, ‘ss’ultimi annati, à un’ ira pupulista crisciuta à l’umbra di u disprezzu ufficiali.

Ùn ci piaci mancu appena d’imaginà chì, pà middi raghjoni, ma dinò i raghjoni evucati nanzi, u insignamentu di u corsu si strascinessi, ch’iddu viaghjessi parichji volti à quel versu. Ma ad avellu resu bambulu, inefficaci in certi occasioni, sò dinò è nanzi à tuttu i pulitichi è i rispunsevuli educativi chì l’ani ghjucatu contru da u principiu. Chì ani fattu di manera chì a spannata ùn vinissi mai pà ‘ssa disciplina svargugnata, scantata da ugni nurmalizazioni, da ugni integrazioni vera à u sistemu educativu. Fora chè quandu si pensa à acciaccalla. À nomu di l’ecunumia. O di i rigulamenti di contu infini pussibuli ?

Inveci di quissa, cridimu no chì u statu riali è furzatu di diffarenza ch’emu mintuvatu, quantu volti patutu, è impostu cù a custrizzioni di a micanica ghjacciata di u sistemu, si devi trasfurmà in drittu à a diversità educativa. Un drittu à a diffarenza da rinviviscia. À l’ora di mantena, o mancu, l’esistenti.

dimanche 15 mai 2011

L’universu fantasistu di Frazetta

A putenza di u graffismu d’un Franck Frazetta era tali ch’iddu ispirò direttamenti a literatura. A so pittura Death Dealer, par esempiu, fù à l’origini di cinqui rumanza di James Silke, è dinò di parichji album di banda dissignata indu u maestru ùn ebbi mancu à accupassi di a rializazioni. Li bastaia à firmà l’illustrazioni di a cuprendula pà assicurà a riescita di u « prudottu ».

Frank Frazetta, dunca. Pà ricuddà à a genesi di a so opara, ci voli à ciuttassi in l’ambianti di Brooklyn, mentri l’anni 20 è 30 di u seculu scursu. Un ziteddu povaru hè scrittu à ottu anni à l’Academia di i Bell’Arti di u quartieri, una piccula scola indu i prufissori n’imparani di più à u so cuntattu chè l’elevu à vedali pitturaccià. In ‘ss’universu di carrughji caldi, ch’un Sergio Leone hà sappiutu discriva, u ghjovanu Frazetta ùn duvintarà puri micca un Noodles à usu talianu. Iddu, in ‘ssu mezu urbanu, fattu di crisa ecunomica è di lutti sanguinosi pà u cuntrollu d’ugni trafficu, sunniighja solu di mondi primitivi o di pianetti luntani. U scrittori Edgar Rice Burroughs hè l’ughjettu di a so venerazioni, è s’iddu pò, un ghjornu, duvintarà anch’iddu un illustratori di u salvaticu Tarzan.

À 16 anni, u so talentu li permetti di cummincià una carriera com’è « assistanti » in u mondu famosu di i comic books americani chì, dopu à a siconda guerra mundiali, infiaraiani è mudernizaiani l’imaginariu di l’aduliscenti. È quissa in un duminiu di sprissioni in traccia di vincia i so galloni : a scenza fizzioni. Pà u novu dissignadori, i porti chì s’aprini tandu li permettini di scopra i tecnichi di a so arti, d’ammaistrà u dissegnu à u carbonu quant’è a pittura à l’oliu, ma dinò di fassi rimarcà è di sprima un gherbu in circa pirmanenti di perfezzioni. Hè à quiddu mumentu chì Frazetta mintuvaia da par iddu una passata impurtanti : quand’iddu imparò, in una sola nuttata, à dissignà l’anatumia di i corpi, è quissa stampendu l’integralità d’un libru annant’à u sughjettu !

Impegnu salutariu chè quissu quì. Chì sì u dissegnu di Frazetta si pudarà singularizà pà a seguita, sarà in u rialismu crudu di i corpi atletichi di i so parsunaghji. Ch’iddu s’agissi di guerrieri barbari, di mostri scimieschi o di righjini pagani pulposi, a fantasmaguria hè sempri accumpagnata ind’è iddu d’una carica d’erutismu assulutu. Ma i rivisti è l’editori chì publicarani ‘ssi dissegni, com’è Ace Books o ancu Playboy, ùn avarani mancu à lagnassi d’avelli pirmissu di cappià i so pulsioni criatrici : certi volti i so publicazioni tuccarani u millionu d’esempiarii vinduti…

Allistinemu par mimoria l’eroi, è i supereroi, à qualissi Frazetta hà datu una faccia, è ch’iddu hà sappiutu pupularizà, immurtalizà, quandu u più suventi a so casata firmaia scunnisciuta da i littori : Flash Gordon, Buck Rogers, ma dinò Li’l Abner, Tarzan pà rializà infini i so brami di zitiddina, Vampirella, è subratuttu Conan The Barbarian, u parsunaghju musculatu di Robert E. Howard.

Ed hè bè u Frazetta di st’ultimu righjistru di l’Heroic Fantasy chì ferma u nosciu prafiritu. Quandu rumpisti u so pinneddu di dissignadori par duvintà u pittori d’un universu inditu di vulcani in eruzzioni è di fumaccia strana, u cantadori d’una diminsioni chì, puri mistiriosa, ci pari d’essa palisata com’è in una pussibuli verità. Chì infini tuttu u geniu di Frazetta era quì, è bè nanzi chì u sinemà fantasticu si dessi i mezi tecnichi di rializà a stessa cosa : rendaci cridibuli a fantasia, è facci spirà chì u sonniu, u sonniu niscentri d’avvinturi chì no faciamu ziteddi, fussi quantunca accissibuli.

mardi 10 mai 2011

È una turta pà BHL, una !

Ùn la so par vo, ma à mè, i cacciati di l’uni è di l’altri annant’à a Corsica, ùn mi facini mancu più nudda. In i tempi, infribbaiu di rabbia, o ridiu, avali fermu senza affettu. Hè cussì. A forza di l’abitudina, pensu. U fatalismu faccia à a stupidità assuluta di ditti sapienti chì trovani intarissanti di stuppà quì un vilenu, o i generalità zottichi, ch’iddi sariani i primi à truncà in altrù à nomu di u razzismu, di a discriminazioni o di l’intullarenza…

Ma comu ? Aghju dittu bè fatalismu ? Stancaghjina di l’abitudina ? Invechju merè, ed eccu ch’ùn so più quiddu ! Ci voli ch’e riagischi è ch’e ritrovi i stradi salutarii di l’indignazioni chì faciani a me riputazioni di scrittori in rivolta ! O allora hè meddu ch’e pieghi tuttu è ch’e rumpa a piuma ! Ma, è rassicurighju ancu quì i me ditrattori, ùn ci semu ancu. Piccatu.

Bernard-Henri Lévi, dunca. Stu fanali di u pinsà ripublicanu, chì si feci un ghjornu u prumutori d’un filusoffu, Jean-Baptiste Botul, ch’ùn esistia mancu, veni di truvà a suluzioni pà luttà contr’à a viulenza maffiosa in Corsica : dumanda à i turisti di metta in piazza un boycott di l’isula, è, pichjendu cussì à u cori di l’ecunumia isulana, di puniscia una pupulazioni intera pà i malfatti di certi vituparati ch’iddu ricunnosci iddu stessu com’è ‘sendu una minurità.

À senta ad iddu, merè, ci hè tandu una lizzioni alta di filusuffia à ritena, è chì ci insegna chì pà luttà contr’à un’ upprissioni, ci voli à dannà u populu chì ni pati. Suvitendu ‘ssa logica sinnata, ci vulia piuttostu, dopu chì Kadhafi avissi prumissu di sdunzà i ribeddi libiani sin’à l’ultimu, chì l’OTAN è l’avviazioni di Sarkozy bumbardessini à Benghazi, è ch’iddi sfassessini da a carta a risistenza di Misratà. Da chì dunca avè dumandatu u cuntrariu ? Ghje’ socu in piena cunfusioni, a ricunnoscu. Sì i populi sò culpevuli di i boia chì i strangulighjani, sì a punizioni cullittiva i devi pichjà pà i malfatti d’una minurità d’assassini, parchì ùn aiutà micca dinò à Bachar el-Assad à fà curra u sangu di i nocenti di Banias o Deraà ?

Ma voltu à l’affar’ di u boycott turisticu. À mè, à dilla franca, m’imbistiaria pocu è micca, ‘ssa suluzioni tuntina di BHL. Socu funziunariu è i strascinadori di ciabatti – quant’è i bobò in circa di soli – ùn m’agradiscini tantu. Ma u fattu stà chì l’aienti onesti chì travaddani cù u turismu in Corsica, è senza nisciuna brama di fammi u so difinsori à usu Poujade, ni cunnoscu quantunca uni pochi. A cridarà o nò Bernard-Henri, ma a maiurità di ‘ssi travaddadori ch’iddu voli fà cripà di fami ùn ani mai tumbu à nimu. Inveci, sì dumani fussini famiti, sì dumani si ritruvessini senza travaddu, ùn la so s’iddi ùn la fariani micca d’andà à abbuttà, à furà, è ancu à tumbà, in una logica di viulenza chì u suttisviluppu hà sempri suminatu.

À suppona ancu chì a cura pricurata da BHL pudissi riceva calchì creditu, è chì un arruvinu ecunomicu di a Corsica ci caschessi à dossu com’è ghjustu casticu, l’avaria da frasturnà da veru, à quissi chì ani sceltu par mistieri – ed esistini – d’essa criminali ? Capaci d’invistiscia in cuntinenti, o à u stranieri, truvariani piuttostu ancu più faciuli a mani d’opara pà i so traffichi, è ancu ringraziariani à Bernard-Henri pà i so analisi cussì fini.

Ma arrestu di filusuffà in darru, è di fà neci chì certi parolli balordi sighini impurtanti. Arrestu è inveci di lampalli i ghjastimi, u ringraziu anch’eu, à BHL. Parchì dipoi quiddu buzaiu d’Onfrey, era da monda ch’ùn aviu inturtatu à nimu. Dunca quissa, a turta, a cacciu vulinteri. Guasgi cù premeditazioni. Splaaacciu ! tandu…


mardi 3 mai 2011

Ingurdizia

Passaraghju torra pà calchì straviatu, ma pocu premi, socu avvizzu. Dunca m’aghju da lampà… A carri umana, vo, vi seti ghjà dumandatu chì gustu ‘dda t’avia ? Dui sturiani aviani inchiistatu, in i tempi, è intarrugatu l’archivii di u cannibalismu, pà circà di risponda à ‘ssa quistioni impurtanti. Cussì Pierre-Antoine Bernheim è Guy Stavrides ci prupuniani, in 1992, u libru « Cannibales ! », ind’è Plon, chì, s’iddu ùn era mancu un capu d’opara in materia d’analisa antrupulogica, t’avia o mancu u meritu di fà u ghjiru storicu u più cumplettu annant’à u sughjettu. Una vera antulugia di u cannibalismu, i fatti discritti cù tutti i ditagli i più morbidi pussibuli. È sempri dinò, fattu raru ind’è i sturiani, cù un sensu di a risa di i più acuti. Ciò chì pirmittia quantunca di fà passà a bistecca, senza indigistioni.

Ma u gustu, dunca, pà vultà à u nosciu quistiunamentu di u principiu. Bernheim è Stavrides faciani parlà l’attori : i più numarosi evucaiani una sumidda cù u purceddu, com’è ‘ssi marinari inglesi burulati in 1808 da l’indigenii di i Fidjì, chì l’aviani fattu tastà un prighjuneri di guerra. Cunfusioni cù u porcu dinò pà tutti i clienti d’un certu Fritz Haarmann, esecutatu in Hanovra in 1919, dopu ad avè vindutu à u so maceddu a carri di 24 aduliscenti spariti di pocu. Pà i Chinesi di u Medievu, inveci, l’omu t’avia più à veda cù a pecura. Cussì un essaru chì finia in tianu era chjamatu una « pecura à dui zampi ». Ma l’intarpritazioni di u gustu di l’omu pari d’essa liata à spissu à a sughjittività culturali. Par quissa ch’un Indianu di l’Orenocu, intarrugatu da Humboldt, pricisaia piuttostu a vicinanza cù a scimia. Difficiuli di fassi un avvisu. Almenu di pudè spirimintà. Ma via.

Altra quistioni di primura : quali hè statu cannibalu ? Chì populu ? I dui autori t’aviani u meritu di ramintà chì l’omu hè statu manghjatu in tutti i cuntrati, sutt’à tutti i latitudini. Certu, l’anziani populi di l’Uceania pariani d’avè un attichju più sviluppatu in u duminiu. Com’è l’Indiani d’America, chì si fecini arrusta una mora di cunquistadori. Ma quandu ci hè a fami ugnunu prova o mancu una volta una piccula custiglietta. Par esempiu, mentri a ritirata di Russia in 1812, i tistimunianzi ùn funi rari di cannibalismu in a Grandi Armata : u generali russiu Kreutz poti veda da par iddu certi suldati francesi in traccia di sciaccassi un catavaru in a nivi ; u tinenti alimanu Furtenbach vidisti anch’iddu i suldati imbruccà i cori umani nant’à i foca di i so campamenta…

Tutti i cannibalizati, puri, ùn funi micca cussì anonimi chè ‘ssi tinti militari disfatti è inguttiti da i so simuli. Uni pochi di parsunalità ani fattu dinò un picculu sughjornu in unu stomacu di sapiens sapiens. Com’è Caligula, chì, una volta assassinatu, fù spartutu trà i cunghjurati chì u s’erani sdunzatu. Altru mastuccatu famosu : Concino Concini, tumbu in 1617 par via d’un ordini di Lavighju XIII, è udiatu da u populu pariginu, chì fù cacciatu da a tomba par essa strascinatu in carrughju, scurticatu, è manghjatu da a folla isterica. Monda spluratori di rinoma, dinò, o missiunarii di prima trinca, finistini a so carriera in a panza d’un Indianu salvaticu : mintuvaremu solu u puvarettu di Jean de Brébeuf, à qualissu l’Iroquois, crudeli, taddoni l’anchi è i braccia par manghjassili davanti ad iddu, vivu ma ammutulitu. Chì l’aviani cacciatu a lingua par impidillu di briunà. Iscia.

Infini. Eccu da veru un libru da buscà, com’ì vo pudareti, è da purtà subitu annant’à l’isula diserta. Ma com’è manuali, ghjustappuntu, in casu chì l’isula fussi menu diserta chè ciò ch’idda paria.